یک مفهوم آموزشی در تحقیق در عملیات: تفاوت Transportation و Transshipment
ایده اصلی
هر دو مدل Transportation و Transshipment برای تصمیمگیری دربارهی انتقال کالا از نقاط عرضه به نقاط تقاضا با حداقل هزینه به کار میروند؛ اما تفاوت اصلی آنها در این است که آیا کالا میتواند در مسیر انتقال، از یک نقطهی میانی عبور کند یا خیر. Transportation یعنی حمل مستقیم در مدل Transportation، کالا مستقیماً از مبدأ (Supply) به مقصد (Demand) ارسال میشود. مبدأ ---> مقصد برای مثال: کارخانه ---> فروشگاه در این مدل، کارخانهها عرضهکننده و فروشگاهها مصرفکننده هستند و کالا معمولاً بدون عبور از یک مرکز میانی به مقصد میرسد.
Transshipment یعنی حمل با امکان انتقال در نقطه میانی در مدل Transshipmen، کالا میتواند قبل از رسیدن به مقصد، از یک یا چند نقطه میانی (Transshipment Point) عبور کند. مبدأ ---> نقطه میانی ---> مقصد برای مثال: کارخانه ---> انبار منطقهای ---> فروشگاه در اینجا انبار نه تولیدکننده است و نه مصرفکننده نهایی؛ بلکه کالا را دریافت و به مقصد دیگری ارسال میکند.
تفاوت های کلیدی:
ویژگی
Transportation
Transshipment
مسیر انتقال
معمولاً مستقیم
میتواند غیرمستقیم باشد
نقطه میانی
ندارد
دارد
نقش گرههای میانی
—
دریافت و ارسال مجدد کالا
انعطافپذیری شبکه
کمتر
بیشتر
ساختار مدل
مبدأ → مقصد
مبدأ → میانی → مقصد
کاربرد
توزیع مستقیم
شبکههای پیچیده توزیع
.
نکته مهم در مدلسازی
در مساله Transportation معمولاً متغیر تصمیم نشان میدهد: چه مقدار کالا از مبدأ i به مقصد j ارسال شود؟ اما در مساله Transshipment علاوه بر مقدار انتقال از مبدأ به مقصد، ممکن است متغیرهایی برای انتقال بین نقاط میانی نیز داشته باشیم: چه مقدار کالا از گره i به گره j منتقل شود؟ بنابراین در Transshipment، برای هر گره میتوان یک معادله موازنه جریان (Flow Balance) تعریف کرد: ورودی به گره + عرضه گره = خروجی از گره + تقاضای گره این رابطه یکی از مفاهیم بنیادی در مدلهای شبکهای تحقیق در عملیات است.
یک تشبیه بسیار ساده
Transportation مانند این است که از تهران مستقیماً به مشهد برویم. اما Transshipment مانند این است که از تهران به سمنان برویم و سپس از سمنان به مشهد ادامه دهیم. بنابراین: Transportation → Direct Flow Transshipment → Flow Through Intermediate Nodes
جمعبندی
Transportation مسالهی انتقال مستقیم کالا از منابع به مقاصد است؛ در حالی که Transshipment امکان عبور کالا از گرههای میانی و انتقال مجدد آن را نیز در شبکه فراهم میکند. به همین دلیل، میتوان گفت: Transportation یک حالت سادهتر از جریان در شبکه است، در حالی که Transshipment ساختار عمومیتر و انعطافپذیرتری برای مدلسازی شبکههای توزیع و لجستیک فراهم میکند.
